سیمان آبدانان در برزخ ۱۵ ساله، نه اجرا نه واگذاری!
خبرنگار ؛مهسا جابری
کارخانه سیمان آبدانان پس از حدود ۱۵ سال هنوز روی ریل اجرا قرار نگرفته است؛ پروژه‌ای که با پیشرفت فیزیکی محدود متوقف مانده، سرمایه‌گذار فعلی برای ارائه نقشه راه مراجعه نکرده و حالا یک سرمایه‌گذار بومی برای ادامه کار اعلام آمادگی کرده است.
به گزارش خبرنگار خبرگزاری آوان ایلام. دیوارهای نیمه‌کاره کارخانه سیمان آبدانان شاید تنها چیزی باشد که پس از سال‌ها از یک پروژه بزرگ صنعتی در این شهرستان باقی مانده است؛ پروژه‌ای که از سال ۱۳۹۰ کلید خورد تا به یکی از پیشران‌های صنعتی و اشتغال‌زای منطقه تبدیل شود، اما پس از گذشت سال‌ها همچنان درگیر اختلافات بخش خصوصی و نبود تصمیم نهایی برای ادامه مسیر است.سفر اخیر وزیر صنعت، معدن و تجارت به آبدانان و تأکید بر پیگیری ظرفیت‌های معدنی شهرستان، بار دیگر نگاه‌ها را به ظرفیت‌های صنعتی این منطقه معطوف کرد؛ اما در کنار معادن و ظرفیت‌های متعدد آبدانان، یک مطالبه قدیمی همچنان روی زمین مانده است؛ تعیین تکلیف کارخانه سیمان.پروژه‌ای که طبق اطلاعات موجود حدود ۱۷ درصد پیشرفت فیزیکی دارد و بخش عمده این پیشرفت نیز به دیوارچینی و محوطه‌سازی محدود شده، اکنون نه به مرحله اجرای واقعی رسیده و نه مسیر ورود سرمایه‌گذار جدید به آن به سرانجام رسیده است.پروژه‌ای که با اختلافات مالی متوقف شدفرماندار آبدانان در گفت‌وگو با خبرنگار آوان ایلام ، درباره آخرین وضعیت کارخانه سیمان این شهرستان اظهار کرد: این پروژه در سال‌های گذشته به بخش خصوصی واگذار شده و سرمایه‌گذار نیز برای اجرای آن از تسهیلات دولتی بهره‌مند شده است، اما پروژه با پیشرفت فیزیکی کمی که بخش عمده آن شامل دیوارچینی بوده، به دلیل اختلافات مالی میان پیمانکار اصلی و پیمانکاران دست دوم و سوم متوقف شده است.بهزاد نورمحمدی افزود: متأسفانه سرمایه‌گذار تاکنون مراجعه‌ای برای ارائه نقشه راه و برنامه مشخص جهت رفع مشکلات این پروژه نداشته تا بتوانیم به عنوان نماینده دولت، موضوع را پیگیری و برای حل آن اقدام کنیم.
وی ادامه داد: در چندین نوبت نیز از پروژه بازدید شده، اما فرد یا نماینده‌ای برای پاسخگویی و ارائه توضیحات درباره وضعیت پروژه حضور نداشته است.این اظهارات، یکی از مهم‌ترین گره‌های فعلی پروژه را آشکار می‌کند؛ پروژه‌ای که از یک سو نیازمند سرمایه و تعیین تکلیف است و از سوی دیگر، به گفته فرماندار، هنوز برنامه مشخصی از سوی سرمایه‌گذار فعلی برای ادامه مسیر ارائه نشده است.سرمایه‌گذار جدید پشت در کارخانهاما ماجرا به همین‌جا ختم نمی‌شود.فرماندار آبدانان از اعلام آمادگی یک سرمایه‌گذار بومی برای اجرای پروژه خبر داد و گفت: در حال حاضر یک سرمایه‌گذار بومی از استان ایلام برای اجرای این پروژه اعلام آمادگی کرده و آماده است با ادامه عملیات اجرایی، این طرح مهم را به سرانجام برساند.نورمحمدی البته تأکید کرد که اختلافات موجود میان بخش‌های خصوصی مرتبط با پروژه همچنان حل‌وفصل نشده و همین مسئله مانع از تعیین تکلیف نهایی طرح شده است.اینجا همان نقطه‌ای است که بلاتکلیفی پروژه معنای جدی‌تری پیدا می‌کند؛ چراکه بنا بر اظهارات فرماندار، سرمایه‌گذاری برای ادامه پروژه اعلام آمادگی کرده، اما اختلافات موجود همچنان اجازه حرکت به پروژه را نمی‌دهد.۱۵ سال برای دیوارچینی کافی نیست؟کارخانه سیمان آبدانان از سال ۱۳۹۰ در مسیر اجرا قرار گرفته است. در طول این سال‌ها، پروژه به پیشرفت محدودی رسیده و هنوز خبری از عملیات اجرایی گسترده، نصب تجهیزات، تولید و اشتغال پایدار نیست.فرماندار آبدانان نیز طولانی شدن روند اجرای پروژه را قابل قبول نمی‌داند.
نورمحمدی با اشاره به سابقه این پروژه اظهار کرد: پروژه کارخانه سیمان آبدانان از سال‌های دور کلید خورده و از ظرفیت‌های مناسبی برای تبدیل شدن به یک قطب اقتصادی برخوردار است.وی افزود: زیرساخت‌های لازم از جمله آب، برق و راه فراهم شده و همچنین صدها هکتار زمین در اختیار این طرح قرار گرفته که دسترسی مناسبی به معادن غنی منطقه دارد.فرماندار آبدانان تصریح کرد: نزدیک به دو دهه انتظار برای تعیین تکلیف پروژه‌ای که با پیشرفت فیزیکی محدود متوقف مانده، قابل توجیه نیست و ادامه این وضعیت فرصت‌های اقتصادی و اشتغال‌زایی منطقه را از بین می‌برد.مشکل فقط تأمین پول نیستآنچه از وضعیت پروژه برمی‌آید این است که مشکل کارخانه سیمان آبدانان تنها به نبود منابع مالی محدود نمی‌شود.اختلافات مالی میان پیمانکار اصلی و پیمانکاران دست دوم و سوم، وضعیت سرمایه‌گذار فعلی، نبود نقشه راه مشخص و همچنین مسائل حقوقی و مدیریتی، مجموعه‌ای از موانعی هستند که پروژه را در وضعیت فعلی قرار داده‌اند.در چنین شرایطی حتی اگر سرمایه‌گذار جدید نیز آماده ورود باشد، ابتدا باید وضعیت حقوقی و تعهدات موجود پروژه تعیین تکلیف شود تا امکان انتقال و ادامه عملیات اجرایی فراهم شود.
سوی دیگر، ساماندهی اسناد، مجوزها، آورده‌ها و حقوق مرتبط با پروژه و ایجاد یک ساختار حقوقی و مدیریتی شفاف می‌تواند مسیر جذب سرمایه جدید را تسهیل کند.پیشنهاد تشکیل شرکت پروژهیکی از راهکارهای مطرح‌شده برای خروج پروژه از این وضعیت، تشکیل شرکت پروژه در قالب شرکت سهامی عام است.
در این مدل، پروژه از حالت فردمحور خارج شده و در قالب یک شخصیت حقوقی مشخص اداره می‌شود؛ ساختاری که می‌تواند تکلیف سهامداران، آورده‌ها، مدیریت، نظارت مالی و نحوه ورود سرمایه‌گذاران را روشن کند.همچنین تجمیع اسناد، مجوزها، مطالعات، دارایی‌ها و حقوق مرتبط با پروژه در یک ساختار مشخص می‌تواند امکان مذاکره منسجم‌تر با سرمایه‌گذاران، بانک‌ها و سایر نهادهای مالی را فراهم کند.البته چنین مدلی زمانی می‌تواند اعتماد ایجاد کند که جزئیات مالکیت، ارزش‌گذاری آورده‌ها، منابع مالی، هزینه‌ها و نحوه نظارت به صورت شفاف مشخص باشد.سرمایه‌های بومی؛ ظرفیتی که نباید نادیده گرفته شوداعلام آمادگی سرمایه‌گذار بومی برای ادامه پروژه می‌تواند یکی از ظرفیت‌های موجود برای خروج کارخانه از وضعیت فعلی باشد؛ اما پیش از هر چیز باید موانع حقوقی و مالی موجود برطرف شود.در کنار سرمایه‌گذاران بزرگ، استفاده از ظرفیت سرمایه‌های بومی نیز می‌تواند بخشی از مدل تأمین مالی پروژه را تشکیل دهد؛ البته مشروط به اینکه سازوکار مشارکت، سهم سرمایه‌گذاران و نحوه مدیریت منابع کاملاً شفاف باشد.مردم و سرمایه‌گذاران زمانی حاضر به ورود سرمایه خود به یک پروژه چندین‌ساله خواهند شد که بدانند سرمایه آنها در چه ساختاری قرار می‌گیرد، چه سهمی دریافت می‌کنند و چه نهادی بر عملکرد مالی و اجرایی پروژه نظارت خواهد داشت.
در کنار سرمایه‌گذاران بزرگ، استفاده از ظرفیت سرمایه‌های بومی نیز می‌تواند بخشی از مدل تأمین مالی پروژه را تشکیل دهد؛ البته مشروط به اینکه سازوکار مشارکت، سهم سرمایه‌گذاران و نحوه مدیریت منابع کاملاً شفاف باشد.مردم و سرمایه‌گذاران زمانی حاضر به ورود سرمایه خود به یک پروژه چندین‌ساله خواهند شد که بدانند سرمایه آنها در چه ساختاری قرار می‌گیرد، چه سهمی دریافت می‌کنند و چه نهادی بر عملکرد مالی و اجرایی پروژه نظارت خواهد داشت.سیمان؛ یک کارخانه یا موتور محرک اقتصاد آبدانان؟اهمیت کارخانه سیمان آبدانان تنها به تولید سیمان محدود نمی‌شود.اجرای این پروژه می‌تواند زمینه ایجاد اشتغال مستقیم و غیرمستقیم و رونق فعالیت‌هایی مانند حمل‌ونقل، خدمات فنی و مهندسی، تأمین تجهیزات، تعمیر و نگهداری و سایر خدمات وابسته را فراهم کند.
از سوی دیگر، فعال شدن یک پروژه صنعتی بزرگ می‌تواند پیام مهمی برای سرمایه‌گذاران داشته باشد؛ اینکه ظرفیت‌های معدنی و اقتصادی آبدانان قابلیت تبدیل شدن به پروژه‌های مولد را دارند.آبدانان از ظرفیت‌های مختلفی در حوزه معدن، نفت، کشاورزی، دامداری، گردشگری و انرژی برخوردار است، اما یکی از چالش‌های اساسی منطقه، تبدیل این ظرفیت‌ها به سرمایه‌گذاری، تولید و اشتغال پایدار است.فرمانداری: برای راه‌اندازی کارخانه پای کار هستیمفرماندار آبدانان تأکید کرد: بخش خصوصی باید هرچه سریع‌تر نسبت به حل اختلافات موجود و فراهم کردن مقدمات واگذاری پروژه اقدام کند.نورمحمدی گفت: مجموعه مدیریت شهرستان آمادگی دارد تمام ظرفیت خود را برای پیگیری و راه‌اندازی کارخانه سیمان آبدانان به کار گیرد، چراکه بهره‌برداری از این کارخانه می‌تواند نقش مؤثری در توسعه اقتصادی، ایجاد اشتغال و پیشرفت منطقه داشته باشد.این موضع فرمانداری در حالی مطرح می‌شود که اکنون یک سرمایه‌گذار بومی نیز برای ادامه پروژه اعلام آمادگی کرده است؛ بنابراین به نظر می‌رسد یکی از مهم‌ترین گام‌های پیش‌رو، تعیین تکلیف حقوقی و مالی پروژه و مشخص شدن مسیر ورود سرمایه‌گذار جدید باشد.حالا وقت تعیین تکلیف استکارخانه سیمان آبدانان سال‌هاست از یک پروژه صنعتی به یک مطالبه عمومی تبدیل شده است.مردم آبدانان اکنون بیش از هر چیز یک پاسخ روشن می‌خواهند؛ اینکه سرنوشت این پروژه چه خواهد شد و چه زمانی قرار است از وضعیت فعلی خارج شود.اگر سرمایه‌گذار فعلی برنامه‌ای برای ادامه پروژه دارد، باید نقشه راه، زمان‌بندی و نحوه تأمین منابع را ارائه کند و اگر امکان ادامه فعالیت وجود ندارد، باید در چارچوب قانون مسیر تعیین تکلیف و ورود سرمایه‌گذار جدید فراهم شود.
از سوی دیگر، وجود سرمایه‌گذار بومی آماده ورود به پروژه، ضرورت تعیین تکلیف اختلافات و موانع حقوقی را بیش از گذشته برجسته کرده است.۱۵ سال بلاتکلیفی برای پروژه‌ای با زیرساخت‌های فراهم‌شده، زمین گسترده و دسترسی به معادن، زمان کمی نیست.اکنون کارخانه سیمان آبدانان بیش از وعده و بازدید، به تصمیم، تعیین تکلیف و اقدام اجرایی نیاز دارد؛ چراکه ادامه وضعیتی که در آن پروژه نه اجرا می‌شود و نه امکان ورود سرمایه‌گذار جدید به آن فراهم است، تنها فرصت‌های اشتغال و توسعه شهرستان را بیشتر به تعویق می‌اندازد.سؤال مردم آبدانان ساده است: کارخانه سیمان چه زمانی از پشت دیوارهای نیمه‌کاره بیرون می‌آید؟
